Linđo: taniec z Dubrownika

Taniec wybrzeża Dubrownika

Linđo to popularny taniec Dubrownika i otaczającego go regionu. Wikipedia podaje, że jest obecnie wykonywany wzdłuż wybrzeża Dubrownika, w Konavle, w Dubrovačko Primorje, na półwyspie Pelješac, na wyspach Mljet i Lastovo oraz w niektórych częściach Hercegowiny. To rozpowszechnienie wyjaśnia, dlaczego odwiedzający Dubrownik spotyka go jako taniec samego miasta: należy do pasa wybrzeża i wysp, a nie do jednego placu. Przegląd chorwackiego tańca w Wikipedii nazywa go popularnym tańcem Dubrownika i południowej Dalmacji, z wyraźnym wpływem śródziemnomorskim.

Lijerica wyznacza rytm

Linđo tańczy się przy dźwiękach lijericy – gruszkowatego, trzystrunowego instrumentu, na którym gra się smyczkiem. Wikipedia podaje, że przybył on ze wschodniego Morza Śródziemnego pod koniec XVIII wieku i rozprzestrzenił się wzdłuż wybrzeża Adriatyku w XIX stuleciu. Jego nazwa pochodzi od liry, smyczkowego instrumentu Cesarstwa Bizantyjskiego, z którego prawdopodobnie się wykształcił. Ten sam artykuł odnotowuje, że dawniej taniec wykonywano wyłącznie przy akompaniamencie dud, więc lijerica jest późniejszym partnerem, a nie pierwotnym głosem.

Mistrz tańca wydaje polecenia

W tradycyjnej formie mistrz tańca siedzi z lijericą na lewym kolanie i tupie prawą nogą, wyznaczając rytm. Tancerze poruszają się w kręgu wokół niego. Wydaje polecenia w rymach, humorystyczne i często o podwójnym znaczeniu, decyduje, kto z kim tańczy i kiedy zmieniają się figury. Zachęca też tancerzy do współzawodnictwa w improwizacji. Efektem jest taniec z rozmową w środku, w którym dowcip liczy się tak samo jak praca nóg.

Człowiek stojący za nazwą

Wikipedia wywodzi nazwę tańca od niegdyś legendarnego przewodnika tanecznego, Nikoli Lale, znanego jako Linđo, ze Župy Dubrovačkiej. Jego potomkowie wciąż mieszkają w Župie Dubrovačkiej. Dubrownicki zespół, który wykonuje widowisko, wziął nazwę od tańca – dlatego na plakacie zobaczycie Linđo, a w programie taniec pod jednym słowem. Nazwa wskazuje więc jednocześnie na osobę, taniec i zespół.

Od wiejskiego kręgu do sceny

Etnolożka Elsie Ivancich Dunin badała taniec w rejonie Dubrownika przez pryzmat turystyki. Opisuje późniejsze wprowadzenie autorskiej, scenicznej wersji primorskiego tańca linđo do miejskiego zespołu amatorskiego założonego w 1965 roku. To, co oglądacie w teatrze, jest więc formą choreograficzną, ukształtowaną dla publiczności, a nie zapisem wiejskiego wieczoru. Nie czyni to widowiska mniej wartościowym. Oznacza, że struktura, kostiumy i rytm są zamierzone, a zespół podtrzymuje tradycję w formie, którą odwiedzający mogą zobaczyć.

Folklor i turystyka

Artykuł Dunin, obejmujący lata 1948, 1977 i 2008, przygląda się temu, jak wiejski taniec w rejonie Dubrownika stał się częścią oferty turystycznej – towarem ukształtowanym dla odwiedzających. Ta historia ma znaczenie dla tego, co oglądacie. Tańce, które trafiają na scenę, przeszły przez decyzje dotyczące długości, kostiumu i kolejności, a zespół podtrzymuje tradycję linđo w formie, którą odwiedzający może śledzić w ciągu jednego wieczoru. Traktujcie widowisko jako żywą adaptację, cenioną za troskę, z jaką je przygotowano, a nie jako utraconą wiejską noc.

Czytaj dalej: Bilety na pokaz folkloru w Dubrowniku

Gdzie linđo plasuje się wśród chorwackich tańców

Kolo to południowosłowiański taniec w kręgu, spotykany w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Serbii, a każdy region ma własne warianty. W Dalmacji linđo sąsiaduje z nijemo kolo, cichym tańcem w kręgu z dalmatyńskiego zaplecza, który UNESCO wpisało na listę w 2011 roku i który tańczy się całkowicie bez muzyki. Wikipediańska lista tańców dalmatyńskich wymienia także potkolo, taniec w linii wykonywany przy dźwiękach tamburicy, oraz poskočicę, taniec par wykonywany przy dźwiękach lijericy. Widziane razem pokazują, jak niewielki odcinek wybrzeża mieści kilka odrębnych tradycji, każda z własnym brzmieniem i krokiem.

Czytaj dalej: Chorwacki strój ludowy, region po regionie

Na co zwrócić uwagę

Program jest wyborem zespołu na dany wieczór, więc pełne linđo z lijericą może się pojawić lub nie. Jeśli się pojawi, wypatrujcie kręgu, rytmu tupiącej stopy i zmian partnerów. Wsłuchajcie się w smyczkowe brzmienie lijericy, które różni się od szarpanego dźwięku tamburicy. I wypatrujcie humoru: tradycyjne komendy są rymowane i mają być zabawne, nawet gdy nie rozumiecie słów. Jeśli linđo się nie pojawi, spektakl i tak oferuje inne tańce z chorwackich regionów, a miejscowi przewodnicy wyjaśniają główne formy.